Şubat ayından bu yana Orta Doğu'da ABD ve İran arasında süren çatışmalar enerji piyasalarında belirsizlik yarattı. Petrol ve doğal gaz tedarikindeki sorunlar dünya genelinde hissedilirken, birçok ülke enerji kaynaklarını Afrika'da aramaya başladı. Afrika, enerji tedarikinde önemli bir pazar haline gelirken, kıtanın en zengin kişisi Aliko Dangote'nun serveti kısa sürede önemli ölçüde arttı.

Aliko Dangote, Nijerya'da tuz, şeker ve çimento gibi temel tüketim maddeleri üretimiyle tanınıyor. Ancak şubat ayında başlayan çatışmalar sonrası en büyük gelir kaynağı, Nijerya'da 20 milyar dolarlık değere sahip yeni petrol rafinerisi oldu. İran savaşının başlamasından önce tam kapasite çalışmaya başlayan rafineri, hızla önemli bir yakıt tedarik merkezi konumuna yükseldi.

Dangote Rafinerisi, bu yıl ilk kez jet yakıtı sevkiyatlarını ABD pazarına gerçekleştirdi. Piyasa araştırma şirketi S&P Global Energy'nin başkan yardımcısı Daniel Evans, rafinerinin nisan ve mayıs aylarında dünyanın en büyük jet yakıtı ihracatçısı olduğunu açıkladı. Rafineri ayrıca Avrupa'nın en büyük jet yakıtı ve dizel tedarikçisi oldu.

Afrika genelinde günlük 9 milyon varil petrol üretim kapasitesi bulunmasına rağmen, rafinerilerin çoğu hükümet kontrolünde ve birçok tesis faal durumda değil. Özellikle Nijerya'da üç büyük rafineri modernizasyon nedeniyle kapalı. Bu nedenle Afrika ülkeleri petrol ve rafine ürünlerini büyük oranda yurt dışından temin ediyor. Doğu Afrika'nın rafine petrol ürünlerinin yüzde 65'inden fazlasını geçtiğimiz yıl Orta Doğu'dan aldığı biliniyor.

Analist Matthew Tracey-Cook, Dangote Rafinerisi'nin Basra Körfezi'ne bağımlı olan alıcılar için önemli bir alternatif olduğunu belirtti. Kenya'da nisan ayına kadar benzin istasyonlarının üçte birinde yakıt sorunu yaşandı. Rafineri, Akdeniz ve Avrupa için kritik bir tedarikçi haline gelirken, Orta Doğu'ya bağlı Güney Afrika'nın ana dizel ve jet yakıtı tedarikçisi oldu.

Dangote, artan servetiyle Nijerya'da eleştirilere de maruz kalıyor. Bazı kesimler, rafinerinin tekelci bir yapıya sahip olduğunu ve yakıt fiyatlarının yükselmesine neden olduğunu belirtiyor. İnsan hakları avukatı Deji Adeyanju, Dangote'nin hükümet üzerindeki etkisini eleştirirken, Dangote ise devlet yetkililerini rafineriye petrol akışını engellemekle suçladı. Devlet kurumları ise bu iddiaları reddediyor.

Dangote, rafinerinin üretim kapasitesini yeni yatırımlarla iki katına çıkarmayı planlıyor. Ağustos ayında Kenya Cumhurbaşkanı William Ruto ile Kenya'da 17 milyar dolarlık bir rafineri kurulması için anlaşmaya vardı. Ayrıca, 11 Afrika ülkesini kapsayacak bir boru hattı inşası da planlanıyor. Rafinerinin kazancının büyüklüğü ise Basra Körfezi'ndeki gerilimin seyrine bağlı olacak.