Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında Fethiye Körfezi’nde önemli bir çevre koruma çalışması başlatıldı. Proje ile deniz ekosistemi için kritik öneme sahip deniz çayırlarının korunması amacıyla Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemleri devreye alınıyor. Aynı zamanda İç Körfez’de biriken dip çamurunun temizlenmesi için çalışmalar sürüyor.

BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan’ın himayesinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen projeler, Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde 2024 yılında başlatıldı. Bakanlığa bağlı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü, Fethiye İç Körfezi Deniz Dibi Tarama Malzemesinin Temizlenmesi Fizibilite Projesi’ni hayata geçirdi. Eş zamanlı olarak, denizlerin ormanı olarak anılan deniz çayırlarının korunması için Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemleri Projesi çalışmaları başladı. Göcek-Dalaman Koyları pilot bölge olarak belirlendi.

Fethiye Körfezi’nde yapılan araştırmalarda, insan, turizm ve sanayi baskıları nedeniyle su derinliğinde önemli değişiklikler görüldü. Dipte ortalama 2.7 metre kalınlığında, yaklaşık 16.2 milyon metreküp çamur biriktiği belirlendi. Çamurun fiziksel ve kimyasal analizleri yapılarak, çıkarılmasının çevreye zarar vermediği tespit edildi.

Dip çamurunun temizlenmesi için Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü üç yıllık planlama yaptı. Türkiye Çevre Ajansı, iki dip tarama gemisiyle Körfez’de biriken çamuru temizleyecek. Temizlik sonrası ortalama 3.4 metrelik derinlik sağlanması hedefleniyor. Böylece Körfez’in doğal yapısının korunması amaçlanıyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında Akdeniz’in en büyük çevre koruma seferberliğinin başlatıldığını açıkladı. Bakan Kurum, deniz ekosistemini tehdit eden dip çamurunun temizleneceğini ve deniz çayırlarını koruyacak Mapa-Şamandıra Sistemlerinin devreye alınacağını belirtti. Ayrıca, kontrolsüz tekne bağlamanın önüne geçilerek deniz trafiğinin düzenleneceğini ifade etti.

Koylarda uzun süreli ve adaletsiz konaklamaların önüne geçmek amacıyla DERİA palamar ekipleri, teknelere mapa şamandıra bağlama ve ayrılma desteği veriyor. Sistemle teknelerin yoğunluğu ve kullanım süreleri takip ediliyor. DERİA atık alım gemisi ise teknelere atık hizmeti sunuyor. Bu çalışmalar Fethiye Körfezi’nin çevresel sürdürülebilirliğini destekliyor. Sistemde 14 palamar botu, 4 deniz denetim botu, 1 hizmet botu ve 1 atık alım gemisi görev yapıyor.

Deniz mapası kıyısal bağlanma noktası olarak kullanılırken, şamandıra teknelerin bağlanmasını sağlayan yüzer cisim görevini üstleniyor. Şamandırayı deniz tabanında sabitleyen tonozlar beton yapılardan oluşuyor. Bu sistem teknelerin demir atarak deniz çayırlarına zarar vermesini engelliyor.

Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, Göcek’te hayata geçirilen Mapa-Şamandıra Projesi hakkında bilgi verdi. Proje kapsamında Göcek’teki 17 koyda 896 deniz mapası ve 876 tonoz kullanılarak 856 tekneye hizmet verebilecek sistemler kuruldu. Bu sistem, deniz trafiği, tekne kapasitesi, çevresel koruma ve denizcilik hizmetlerini tek çatı altında toplayan entegre bir deniz alanı yönetim modeli oluşturuyor.

Projeye dijital altyapı olarak DERİA Göcek Körfezi Dijital Mapa Şamandıra Yönetim Sistemi kuruldu. DERİA mobil uygulaması ile tekneler dijital rezervasyon yapabiliyor. Uygulama en yakın mapa şamandıra sistemini göstererek koyların tekne uygunluğu ve bağlama süreçlerini dijital ortamda yönetiyor. Böylece tekne sahipleri gelişigüzel çapa atmak yerine uygulama üzerinden yönlendiriliyor.