Nişasta bazlı şekerlerin (NBŞ) yüksek fruktoz içeriği nedeniyle hastalık riski taşıdığı uzmanlar tarafından ifade edildi. Çocukluk döneminde aşırı şeker tüketiminin obezite, insülin direnci, hipertansiyon ve yağlı karaciğer gibi sağlık sorunlarına yol açabileceği bildirildi. NBŞ, nişasta içeren bitkilerden elde edilen ve glukoz ile fruktoz içeren bir şeker türü olarak tanımlanıyor ve dünyada yiyecek ile içeceklerde sofra şekerinden sonra en fazla kullanılan ikinci şeker türü konumunda.

Türkiye'de NBŞ üretimi kota ile sınırlandırılmış olup, toplam şeker üretiminin en fazla yüzde 2,5'i NBŞ'den oluşabiliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, üreticilerin faaliyetlerini düzenli olarak denetliyor. Hacettepe Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Elif Özmert, NBŞ'deki fruktoz oranının yüzde 42 ile 90 arasında değiştiğini ve bu yüksek fruktozun karaciğerde hızla yağa dönüştüğünü belirtti. Fruktozun diğer şekerlerden farklı metabolize olduğunu ve tokluk hissi yaratmadığı için tüketimin devam ettiğini ifade etti.

Özmert, fazla şeker tüketiminin sınırlandırılması gerektiğini vurgulayarak, çocukluk çağı obezitesinin temelinde kalori alımının harcamadan fazla olmasının bulunduğunu söyledi. Şekerli içeceklerin çocuklarda en önemli kalori kaynağı olduğunu belirtti. Ayrıca fazla şeker tüketiminin obezite dışında insülin direnci, hipertansiyon, yağlı karaciğer, diş çürükleri, kardiyometabolik hastalıklar, alerjiler, bağırsak hastalıkları ve davranış sorunları ile de ilişkili olduğunu anlattı.

Şekerli ve yağlı gıdaların çocukların yeme davranışlarına etkisi hakkında Özmert, bu gıdaların beyindeki haz ve ödül merkezlerini etkileyerek tüketimi artıran bir davranışa dönüşebileceğini söyledi. Ailelerin tüketim alışkanlıklarının çocukları etkilediğine dikkat çekerek, okul kantinlerinde düzenlemeler yapılması ve sağlıklı yemek hizmetlerinin sunulmasının önemine işaret etti.

Yaşamın ilk iki yılında ilave şeker tüketilmemesi, sonraki dönemde ise günlük kalorinin yüzde 5'ini aşmaması öneriliyor. Özellikle gazlı içecekler ve doğal olmayan meyve sularından uzak durulması gerektiği belirtiliyor. Amerikan Kalp Derneği'nin 2 yaş altı çocukların hiç serbest şeker tüketmemesi, daha büyük çocukların ise günde en fazla 26 gram şeker tüketmesi tavsiyesi aktarıldı. Hazır ürünlerin mümkün olduğunca az tüketilmesi, evde hazırlanacak sağlıklı atıştırmalıkların tercih edilmesi öneriliyor.

Etiketlerde kalori, şeker kaynağı, doymuş yağ ve tuz miktarının kontrol edilmesi gerektiği vurgulanıyor. Üreticilerin de hazır yiyecek ve içeceklerdeki şeker miktarını kademeli olarak azaltması gerektiği ifade edildi. Çocuklukta ortaya çıkan sağlık sorunlarının yetişkinlikte devam edebileceği, obez çocukların büyük kısmının obez ergen ve erişkin olma riskinin bulunduğu belirtildi. Obeziteye bağlı hastalıkların arasında insülin direnci, hipertansiyon, kalp damar hastalıkları, kanser ve felcin yer aldığı bildirildi. Ayrıca obez gebelerin yüksek kilolu bebek dünyaya getirme ihtimali ve bunun getirebileceği riskler de dile getirildi.