Medical Park Göztepe Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Ayberk Özkavaklı, tatil döneminde çocukların geç saatlere kadar uyanık kalmasının uyku düzenini etkilediğini söyledi. Okul dönemine geçişte bu düzenin kademeli olarak yeniden oluşturulmasının önemli olduğunu vurguladı.

Dr. Özkavaklı, tatil sonrası uyku düzenini bir gecede değiştirmeye çalışmanın genellikle işe yaramadığını belirterek, biyolojik saatin yeniden uyum sağlaması için yatış ve sabah kalkış saatlerinin kademeli olarak erkene çekilmesinin daha doğru olduğunu aktardı. Her gün 15-30 dakikalık değişikliklerin çoğu çocuk için yeterli olduğunu ifade etti. Sabah aynı saatte uyanmak ve günün erken saatlerinde gün ışığı almak da bu geçiş sürecini kolaylaştırıyor.

Uzman, çocukların yaş grubuna göre ihtiyaç duyduğu uyku sürelerini şöyle sıraladı: 1-2 yaş arası 11-14 saat, 3-5 yaş arası 10-13 saat, 6-12 yaş arası 9-12 saat ve ergenlerde 8-10 saat. Sadece uyku süresinin değil, düzenli ve kaliteli uykunun da önemli olduğunu belirtti.

Yeterli uykunun okul çağındaki çocukların bilişsel ve duygusal işlevleri üzerinde etkili olduğunu ifade eden Dr. Özkavaklı, uyku düzenindeki bozuklukların dikkat süresini kısaltabileceğini, konsantrasyon güçlüğü ve öğrenme zorluklarına yol açabileceğini söyledi. Uykusuzluğun çocuklarda hareketlilik, huzursuzluk ve dürtüsellik şeklinde de ortaya çıkabileceğini ekledi.

Yeni uyku düzenine geçişin okul başlamadan önce başlatılmasının süreci kolaylaştıracağını belirten uzman, çoğu çocuk için okuldan yaklaşık bir hafta önce başlamanın yeterli olduğunu, yatış saatinde birkaç saatlik ileri kayma varsa 10 gün ila 2 hafta öncesinde başlanmasının faydalı olacağını söyledi. Amaçlarının uyku saatlerini küçük adımlarla erkene çekmek olduğunu vurguladı.

Gece geç saatlere kadar ekran kullanımı çocukların uyku düzenini olumsuz etkileyebiliyor. Dr. Özkavaklı, ekran ışığının melatonin salgısını geciktirdiğini, oyun ve sosyal medya içeriklerinin zihinsel uyarılmışlığı artırdığını belirtti. Bu durumun uykuya dalmayı geciktirdiğini ve toplam uyku süresini azalttığını aktardı.

Uyku öncesinde geçirilen sürecin sakin olması gerektiğini söyleyen Dr. Özkavaklı, ideal olanın son bir saatin ekransız geçirilmesi olduğunu ifade etti. Telefon, tablet ve televizyonun yatak odasından uzak tutulmasının ailelere yardımcı olabileceğini belirtti. Bu sürecin yasaklama değil, çocuğun uykuya hazırlanma zamanı olarak görülmesi gerektiğini söyledi.

Sabah kalkmakta zorlanan veya gün içinde sürekli uykulu olan çocuklarda öncelikle uyku süresinin değerlendirilmesi gerektiğini belirten Dr. Özkavaklı, yeterli uyku süresine rağmen uyku kalitesinde sorun varsa altta yatan uyku bozukluklarının araştırılması gerektiğini söyledi.

Hafta içi ve hafta sonu uyku saatleri arasında belirgin farkların çocuklarda uyku düzenini bozabileceğini aktaran uzman, bu farkın 1-2 saati aşmamasının daha sağlıklı olduğunu ifade etti.

Düzenli bir uyku rutinine sahip olmanın önemine dikkat çeken Dr. Özkavaklı, rutinlerin karmaşık olmaması gerektiğini ve her akşam benzer şekilde tekrarlanmasının yeterli olduğunu belirtti. Yatak odasının sessiz, karanlık ve rahat olması uykuya geçişi destekliyor.

Okullar açılırken uyku düzeninin sadece erken yatma saati olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyleyen Dr. Özkavaklı, sabah kalkış saati, gün ışığı, fiziksel aktivite, akşam ekran kullanımı ve uyku öncesi rutinin bir bütün olduğunu ifade etti. Ebeveynlerin uyku konusunda tutarlı davranmasının önemli olduğunu ve okul başlamadan önce bu düzenin kademeli olarak oluşturulmasının ilk haftanın daha rahat geçmesini sağlayacağını belirtti.